·         ج -طوایف کُرد ساکن شهرستان ایوان :

·         اکثر مردم ایوان از ایل کلهر هستند که  از طوایف معروف کُرد می باشند . و به دو طایفه بزرگ تقسیم می شوند :  1-  طایفه چولک: که در روستاهای – کله جوب – جانعلی – هواس بگ – شالهشوری – رستم خان -مهر خان – خوران – نرگسی – زرنه – چهل ذرعی – پلنگرد – چفته – و غیره ... 2- طایه سیری ها : سراب – کابوره – ذلان علیا – چالانچی علیا و سفلی – خرابانان – هلشی – گابوار...

·         د-طوایف کُرد ساکن شهرستان دره شهر :

·         علی شروان :در  این طایفه عده به زبان کُردی تکلم می کنند و عده ای به زبان لُری. و بیشتر در بخش بدره ساکن هستند و از تخمه های مختلفی تشکیل شده اند .

·         طایفه کُرد پشتکوهی : برخی از طوایف کُرد پشتکوهی در دره شهر زندگی می کنند، ولی تعداد آنها بسیار اندک است .آنها هم به زبان کُردی پشتکوهی هم به گویش لُری صحبت می کنند.

·          

·         و-طوایف کُرد ساکن شهرستان دهلران :

·         مهمیهوند : به زبان کُردی پشتکوهی تکلم می کنند. و شامل تیره های : قطبین – کاکلی – نوروژه وند – گوران – جوقلی – برامسین – پاپی – گل گلی – مموس مزیه که اکثراً در زرین آباد و اطراف آن ساکنند .

·         جایروند : زبان آنها کُردی پشتکوهی است . و شامل تیره های شلاروند – امه جشنی – نوکر پیر –مرالوند – مفروند – بالوی – هیوری – گه رکی – گا کله – دشتی– رضا . برخی آنها را منتسب به منطقه جایدر لُرستان می دانند و آنها را از طوایف لک می دانند و برخی عقیده دارند از کردستان به این منطقه آمده اند.  اما قول اول درستتر به نظر می رسد. در میان این طوایف تیره بالوی به طور قطع لُر هستند، چون در قدیم به زبان لُری  صحبت می کرده اند که اکنون در اثر مجاورت با قوم جایروند در بیشه دراز و سایر مناطق زبان آنها تغییر نموده است. همچنین برخی دیگر از طوایف این قوم از منطقه دلفان لرستان آمده اند.

·         کل کوه :  شامل طوایف مختلفی است. که به زبان کُردی پشتکوهی تکلم می کنند. و طوایف آن عبارتند از : بازگیر – ماسبی- زرگوش – میمه ای – مموس. و بیشتر درناحیه زرین آباد  و میمه ساکنند. مردم منطقه بازگیرها را نیز از مهاجران لُرستان می دانند.

·         باپیروند : از طوایف مستقل کُرد می باشد. که به زبان کُردی پشتکوهی تکلم می کنند. و در شهر دهلران – زرین آباد – و روستاهای اطراف بخش مرکزی و اناران  زندگی می کنند.

·         سایر طوایف مستقل:  دوستعلی وند – ناصرعالی – که به زبان کُردی پشتکوهی تکلم می کنند .

·         طوایف وابسته به کُرد: 1- سادات سورهام  2- سادات سید ناصردین  3- سادات ابراهیم قتال –4 سادات صلی (صلاح الدین محمد )  5- دشتی  هرچند که برخی ها هنوز به گویشی شبیه به لری شوهانی تکلم می کنند.

·          

·         ه -طوایف کُرد ساکن شهرستان شیروان چرداول :

·         1-ایل خزل: به زبان خزلی تکلم می کنند  که مخلوطی از لکی و کُردی است. و از تیره های – علی عسکر – عبدالله – خسروند-میرزابگ – ویس علی – کلی کلی – گویش آنها گرایش به لکی دارد و شاید آنها وابستگان لک تبار باشند.

·         2- طوایف وابسته به خزل در چرداول : به زبان خزلی تکلم می کنند . نام آنها به این ترتیب است : قلی- شمسل – جبار قلی – منصوری – ریزه وندی – لک بیژنوند – شورابه ای – پنج مزرعه .

·          

·          

·          

·         ی -طوایف کُرد ساکن شهرستان مهران :

·         طایفه ملخطاوی : گویش کُردی پشتکوهی دارند. ساکن بهروزان مهران هستند و در اصل از طایفه سوره میری هستند .

·         طایفه صیفی: به زبان کُردی پشتکوهی تکلم می کنند و ساکن بخش های مرکزی و اطراف مهران اند.

·         طایفه زرگوش : به زبان کُردی پشتکوهی حرف می زنند. و از نزاد های مختلف در کنار هم به وجود آمده اند .

·         طایفه بابا : به زبان کُردی پشتکوهی تکلم می کنند. و در بخش صالح آباد زندگی می کنند، اصالتاً کرمانشاهی هستند.

·         ایل ملکشاهی : به زبان کُردی محکی حرف می زنند . و به دو طایفه بزرگ قابل تقسیم هستند . 1- گچی 2- چمزی،  که هر کدام از اینها خود چندین تخمه اند . برخی آنها را کُرد و برخی لُر می دانند. ولی گویش کنونی آنان کُردی محکی می باشد. دلیل لُر دانستن آنها حمایت بدون چون چرای این طایفه از والیان لُرستان پشتکوه (ایلام) می باشد. و برخی معتقدند که همراه والی از لرستان به ایلام آمده اند، وجود طایفه ای با این نام در لُرستان مؤید این مطلب است. مثلاً  در میان تیره های ملکشاهی، تیره قیطول از بالاوند لرستان آمده اند. کناریوند های از لک تباران هستند. گراوند ها از طوایف لُرستان محسوب می شوند. و اصل تیره گلان از لُرستان آمده اند . یکی از نمایندگانی کنونی استان لرستان جناب آقای ملکشاهی راد است!

·          


·         14-قوم عرب 

·         طوایف عرب ساکن شهرستان دهلران :

·         1- بنی لام 2- خرسان 3- چنانه 4- سرخه 5- چعب  6- مطارفه  7- خسرج  8- دلفیه  9- سادات بخات  10- سادات علوی دال پری همه اینها به عربی تکلم می کنند .

·          

·         در پایان اشاره می کنم که  بسیاری از تاریخ نگاران ...کُرد...نیز مردم ساکن استان ایلام کنونی را ((لر)) ثبت کرده اند ... که در مجالی دیگر و مقاله ای دیگر به صورت مبسوط به آن اشاره خواهم نمود .

·          

·         منابع

·         بلاذری ،احمدبن یحیی ،فتوح البلدان ترجمه دکتر محمد توکل ، نشر نقره ، تهران ، 1367.

·          افشارسیستانی ، ایرج ، ایلام و تمدن دیرینه آن ، ص 128

·          ساکی علی محمد ، جغرافیای تاریخی و تاریخ لُرستان ،   کتابفروشی محمدی ، خرم آباد ، 1343 

·          افشار سیستانی ، ایرج ،  ایلام وتمدن دیرینه آن،  ص134و 135

·          خیتال ، جعفر ، مجموعه آراء در باره ساکنین پشتکوه ، کتاب خانه اسماعیلی ،  زمستان 1369

·         کرزن ، لُرد ، ایران و قضیه ایران ج 2 ، ترجمه وحید مازندرانی ، بنگاه ترجمه و نشر کتاب ،  تهران ، 1350

·         اکبری ، مرتضی ،  تاریخ استان ایلام از آغاز تا سقوط قاجاریه ، ، انتشارات فقه ، چاپ اول ، 1386

·         سکندر، امان الهی ، قوم لُر ، انتشارات آگاه چاپ دوم ، تهران ، 1374  .

·         روایات شفاهی  ...مرحوم عبد الحسن جوادی ، ساکن دهلران و...

·         روایات شفاهی  سلیمان رضایی  87 ساله ساکن سراب باغ

·         روایات شفاهی منوچهر مرادخانی 90 ساله ساکن آبدانان

·         روایات شفاهی  روایت شفاهی صفر خانی 82 ساله  ساکن بدره

·         بر اساس سایت مرکز آمار ایران ...

·         بر اساس  اطلاعات موجود در سایت لور

·          

·          

·          

گرد آوری ................حیدر میرانی ......